Ustanowienie hipoteki

Hipoteka jest ograniczonym prawem rzeczowym uregulowanym w przepisach Ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.
Hipotekę ustanawia się ją dla zabezpieczenia wierzytelności na nieruchomościach oraz na niektórych prawach.

Celem ustanowienia hipoteki jest zabezpieczenie oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego (np. wierzytelności banku z tytułu udzielonego kredytu). Dla takiego zabezpieczenia można obciążyć nieruchomość prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości, bez względu na to, czyją stała się własnością i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości.

Hipoteką można obciążyć:

  1. nieruchomość,
  2. użytkowanie wieczyste wraz z budynkami i urządzeniami na użytkowanym gruncie stanowiącymi własność użytkownika wieczystego (w takim więc wypadku hipoteka obejmuje również budynki i urządzenia na użytkowanym terenie, stanowiące własność użytkownika wieczystego),
  3. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu,
  4. wierzytelność zabezpieczoną hipoteką,
  5. część ułamkową nieruchomości, jeżeli stanowi udział współwłaściciela, oraz przysługujący współuprawnionemu udział we wspólności praw wymienionych w pkt 2 i 3.

Hipoteka na nieruchomości obciąża także jej przynależności.

Do powstania hipoteki niezbędny jest wpis w księdze wieczystej.

Ustanowienie hipoteki umownej następuje na podstawie umowy pomiędzy wierzycielem, a ustanawiającym hipotekę (właścicielem nieruchomości), jednak tylko dla oświadczenia ustanawiającego musi być zachowana forma aktu notarialnego. Od tej ogólnej zasady przewidziany jest wyjątek, który dotyczy hipotek ustanawianych na rzecz banków, tutaj forma aktu notarialnego nie jest wymagana, ale skorzystania z usług notariusza jest z pewnością wygodą dla ustanawiającego hipotekę, gdyż nie musi osobiście stawiać się w sądzie wieczystoksięgowym i urzędzie skarbowym wówczas te czynności wykonuje za ustanawiającego notariusz.

Hipoteka przymusowa powstaje z mocy prawa lub na podstawie orzeczenia sądu.

Opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych podlega ustanowienie hipoteki wyłącznie wtedy, gdy stanowi ono czynność cywilnoprawną.